Thứ Hai, 11/7/2022

Sống đơn giản - liệu pháp bảo vệ tâm hồn non nớt của trẻ nhỏ

Ngày còn bé, bố tôi kể ông chỉ có một chiếc áo len cho mỗi mùa đông. Chỉ một chiếc duy nhất mà thôi.

Ông ấy nhớ rằng mình đã “chăm sóc” cho chiếc áo len đó cẩn thận như thế nào. Nếu ở khuỷu tay bị thủng, bà nội sẽ vá chúng lại với nhau. Nếu bố tôi làm mất chiếc áo, ông ấy sẽ thuật lại từng bước ông ấy tìm lại nó cho bằng được. Bố tôi bảo vệ chiếc áo tựa như một món quà vô giá.

Bố tôi đã có mọi thứ ông ấy cần và cũng không cần gì nhiều hơn. Ngoài ra, quy tắc duy nhất là phải ở nhà trước giờ ăn tối. Bà tôi hiếm khi biết chính xác những đứa con của bà đang ở đâu.

Họ đã xây dựng pháo đài, chế tạo cung tên, vui chơi đến khi trên đôi chân của họ có đầy những vết bầm tím và có nhiều thời gian dành cho cuộc đời mình. Họ đã đắm chìm trong thời thơ ấu.

Nhưng thế giới vẫn tiếp tục phát triển. Cuộc sống dần trở nên phức tạp hơn. Và chúng ta đang bước vào một thời kỳ khác biệt, trong đó, thay vì phải vật lộn để cung cấp đủ cho con em, các bậc cha mẹ đã cho chúng quá nhiều thứ. Bằng cách đó, chúng ta đang không biết cách chăm sóc khỏe tinh thần cho trẻ em.

Khi tôi đọc cuốn sách của Kim John Payne, “Nuôi con đơn giản”, tôi nhận ra một thông điệp vô cùng sắc sảo. Những tính cách kì quặc kết hợp với sự căng thẳng quá độ có thể đẩy trẻ em vào tình trạng rối loạn. Điều này khiến cho một đứa trẻ sống có nguyên tắc cũng có thể bị vướng phải chứng ám ảnh hành vi. Một đứa trẻ mơ mộng thì có thể mất khả năng tập trung.

Payne đã thực hiện một nghiên cứu trong đó ông đã đơn giản hóa cuộc sống của những đứa trẻ mắc chứng rối loạn thiếu tập trung. Trong vòng bốn tháng ngắn ngủi, 68% đã chuyển từ tình trạng rối loạn chức năng lâm sàng sang hết rối loạn. Những đứa trẻ ấy cũng tăng 37% về năng khiếu học tập và nhận thức, kết quả này chưa từng được thấy ở các loại thuốc thông thường được kê đơn như Ritalin.

Là một người phụ huynh, tôi nghĩ rằng điều này khá cường quyền và đáng sợ. Chúng ta đều có những cơ hội lớn và trách nhiệm phải tạo ra một môi trường mà ở đó con cái của chúng ta được phát triển về mặt thể chất, cảm xúc và cả tâm hồn.

Vậy thì, chúng ta đã sai ở đâu và làm thế nào để sửa chữa sai lầm đó?

Gánh nặng của hai từ “quá nhiều”

Trước đây, Payne đã làm tình nguyện viên trong một tại tị nạn ở Jakarta, nơi mà trẻ em buộc phải làm quen với hậu chấn của rối loạn căng thẳng. Ông mô tả chúng bằng những cụm từ như “hay giật mình, lo âu, cực kỳ cảnh giác, thận trọng với mọi điều mới mẻ”.

Vài năm sau đó, Payne điều hành một cơ sở tư nhân ở Anh, nơi mà ông nhận ra rằng nhiều trẻ em giàu có người Anh cũng có xu hướng hành vi giống như những đứa trẻ ở vùng chiến tranh cách xa nửa vòng trái đất. Tại sao những đứa trẻ được sống ở nơi an toàn lý tưởng lại có cách hành xử y hệt như vậy?

Payne giải thích rằng mặc dù chúng được sống ở vùng an toàn, nhưng thực ra tâm trí của chúng lại như đang ở vùng chiến tranh: “Phải giữ bí mật về nỗi sợ của cha mẹ chúng, những khát vọng, và cả nhịp sống quá nhanh của môi trường xung quanh. Những đứa trẻ ấy luôn phải cố gắng xây bức tường thành cho chính mình, những cách ứng xử an toàn dường như chẳng giúp ích gì được gì cho chúng..”

Việc trải qua "phản ứng căng thẳng tích lũy" như một kết quả của chịu đựng quá nhiều, trẻ em dần phát triển các chiến lược đối phó của riêng mình để cảm thấy an toàn.

Các bậc cha mẹ và cả xã hội đều có ý thức về việc bảo vệ trẻ em về mặt thể chất; ví dụ như những quy định ghế ngồi trên ô tô, đội mũ bảo hiểm cho trẻ đi xe đạp và quy định trong các sân chơi. Nhưng còn bảo vệ sức khỏe tinh thần thì lại mờ nhạt hơn hẳn.

Và đáng buồn hơn, văn hóa của chúng ta thì như một mớ hỗn độn.

Trẻ em thời hiện đại ngày nay đang phải tiếp xúc một lượng lớn thông tin, những thứ mà chúng còn chưa xử lý kịp thời hay hợp lý hóa thông tin. Lượng thông tin đang lớn dần . Bọn trẻ cũng đang lớn nhanh hơn, tựa như cái cách chúng ta đặt bọn trẻ vào vị trí của một người lớn và tăng mức độ kỳ vọng hơn ở chúng.

Như một điều hiển nhiên, bọn trẻ luôn tìm kiếm những khía cạnh khác của cuộc sống mà chúng có thể kiểm soát.

"Tứ trụ" dư thừa

Là những bậc phụ huynh, chúng ta đều muốn cung cấp cho con cái những thứ tuyệt vời nhất. Nếu một thứ đã là tốt, thì chúng ta luôn nghĩ rằng càng nhiều sẽ càng tốt, nhưng có thực sự là vậy không?

Phụ huynh chúng ta đăng ký cho con mình vào những khóa học khác nhau. Bóng rổ. Âm nhạc. Các môn võ thuật. Thể dục dụng cụ. Múa ba-lê. Chúng ta lên những thời gian biểu có độ chính xác tuyệt đối. Và chúng ta cũng lấp đầy chỗ trống trong phòng con cái bằng sách, thiết bị điện tử và đồ chơi. Do vì có quá nhiều thứ, những đứa trẻ dần trở nên “mù lòa” và quá tải trong việc phải lựa chọn một thứ gì đó.

Những đứa trẻ vui chơi một cách hời hợt hơn là chìm đắm trong trí tưởng tượng tự do của mình.

Tuy nhiên, một chuyên gia trong lĩnh vực tối giản đã khuyến khích cha mẹ mua ít đồ chơi hơn để con cái của họ có thể tương tác sâu hơn với những thứ chúng có. Payne mô tả tứ trụ dư thừa bao gồm quá nhiều thứ, quá nhiều lựa chọn, quá nhiều thông tin và quá nhiều tốc độ.

Khi trẻ em bị quá tải, chúng mất đi thời gian quý giá cần có để vui chơi và khám phá. Quá chiều lựa chọn đã ăn mòn niềm vui, cướp đi khả năng sáng tạo và tự định hướng của trẻ.

Và điều quan trọng nhất, những thứ “quá nhiều” đó đã cướp đi thời gian quý báu của trẻ.

Bảo vệ thời thơ ấu

Tương tự như giai thoại về “hội chứng ếch luộc” (không thừa nhận hay cải thiện hành động chỉ khiến sự việc càng tồi tệ thêm), xã hội cũng vậy. Xã hội cũng đang dần dần loại bỏ điều kỳ diệu và độc đáo của tuổi thơ, định nghĩa lại nó và khiến bộ não non nớt của lũ trẻ phải cố gắng theo kịp. Nhiều người gọi đây là “cuộc chiến thời thơ ấu”.

Nhà Tâm lý học Phát triển David Elkind chỉ ra rằng trẻ em đã mất hơn 12 tiếng mỗi tuần trong hai thập kỷ qua, đồng nghĩa với việc cơ hội được vui chơi là rất hiếm. Ngay cả tại trường mầm non cũng hướng đến kiến thức nhiều hơn là bỏ giờ ra chơi, để trẻ có nhiều thời gian cho việc học.

Thời gian trẻ em chơi các môn thể thao chuyên nghiệp đã được chứng minh là làm giảm đáng kể khả năng sáng tạo của chúng, trong khi thời gian chơi các môn thể thao không chính thức có thể kích thích khả năng sáng tạo nhiều hơn. Bản thân các môn thể thao chuyên nghiệp không phá hủy khả năng sáng tạo mà là tạo ra sự thiếu hụt về thời gian. Ngay cả hai giờ mỗi tuần được tự do vui chơi cũng đã thúc đẩy khả năng sáng tạo của trẻ em lên mức trên trung bình.

Phụ huynh phải chịu trách nhiệm

Vậy làm thế nào để phụ huynh như chúng ta có thể bảo vệ con em mình trong xã hội “bình thường mới” này?

Đơn giả là, chúng ta không có sự lựa chọn nhưng cần chịu trách nhiệm và có can đảm sẵn sàng trở thành những bậc phụ huynh đặc biệt trong xã hội này. Bắt đầu từ việc “nói không”, chúng ta có thể tạo ra không gian lành mạnh hơn cho thời thơ ấu của con em mình. Không, Sam không thể tổ chức thêm bữa tiệc sinh nhật nào nữa bào thứ Bảy. Không, Sophie không thể tập luyện bóng đá ba lần một tuần.

Và chúng ta tái tạo lại thời gian bình thường, mang lại cảm giác bình yên và an ủi thế giới hỗn loạn của bon trẻ. Điều này giúp giải phóng căng thẳng và trẻ biết rằng chúng có thể dựa vào bạn, cho phép chúng phục hồi và phát triển, phục vụ mục đích quan trọng trong sự phát triển của trẻ.

Chúng ta cần giảm bớt những công việc bận rộn không cần thiết và đơn giản hóa cuộc sống của con em mình. Chúng ta không nói về sự nóng lên toàn cầu trong bữa tối với một đứa trẻ bảy tuổi. Chúng ta xem tin tức sau khi những đứa trẻ đã ngủ. Chúng ta loại bỏ những món đồ và trò chơi quá sức khỏi phòng của trẻ khi chúng đang ngủ.

Trẻ em có cả một chặng đường dài phía trước để trở thành người lớn và học cách giải quyết những điều phức tạp trong cuộc sống, nhưng chúng cần một thời gian ngắn thoáng qua mà chúng có thể là những đứa trẻ thuần túy, vui vẻ yêu đời.

Tuổi thơ có mục đích vô cùng lớn lao. Nó không phải là cái gì “cần phải đối mặt”. Tuổi thơ bảo vệ và phát triển những suy nghĩ trong sáng, để rồi trẻ em được lớn lên, trở thành những người khỏe mạnh và hạnh phúc. Bởi vì, khi xã hội khiến tuổi thơ trở thành một mớ hỗn độn, thì những suy nghĩ của trẻ em cũng bị ảnh hưởng lớn. Bằng việc cung cấp khả năng cân bằng và bảo vệ tuổi thơ, chúng ta đang tạo ra những món quà tuyệt vời nhất mà trẻ em có thể nhận được.

Bạn đã sẵn sàng để đơn giản hóa cuộc sống của trẻ em chưa? Hãy tham gia thử thách và nhận miễn phí các mẹo để đơn giản hóa Tuổi thơ của trẻ nhé.